سیاستگذاری علم و فناوری: توسعه علم و فناوری در پرتو سیاستگذاری
خبرگزاری مهر: موسسات بین المللی مختلفی تولید علم کشورها را رصد و تحلیل می کنند که در این بین دو موسسه نظام استنادی ISI در امریکا و دیگری اسکوپوس در آمستردام هلند از سایر موسسات با اهمیت تر هستند. بر اساس گزارش اسکوپوس در 7 ماه اول سال 2012 ایران برای نخستین بار در تاریخ آموزش عالی کشور به رتبه شانزدهم در تولید علم دنیا صعود کرد. سیاست های دولت از نظر توسعه کمی آموزش عالی، توجه ویژه به تحقیقات علمی، افزایش جذب دانشجویان و مهمتر از همه جذب دانشجویان مقطع تحصیلات تکمیلی بهویژه دوره دکتری از مهمترین عوامل ارتقای رتبه علمی ایران است. در مدت یاد شده دانشمندان ایرانی بیش از 21 هزار مقاله در مجلات معتبر بین المللی چاپ کرده اند. بیشترین مقالات تولید شده ایران در رشته های شیمی، پزشکی، فیزیک، نانو و نفت بوده است و در میان کشورهای عضو اوپک، هیچ کشوری از نظر تولید علم به پای ایران نمی رسد و میزان مقالات علمی ما بیشتر از کشورهای پیشرفته در صنعت نفت است.
از طرف دیگر رئیس مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری گفت: ایران در تولید علم گوی سبقت را از سوئد ربود و براساس داده های ISI در تولید علم به رتبه 19 در جهان دست یافت. وی با بیان این نکته که بر اساس رصد تولید علم در این پایگاه، جمهوری اسلامی ایران تا 31 تیرماه سال جاری با تولید 12346 مقاله یعنی تقریباً با تولید 2 درصد از کل تولید علم جهان موفق به کسب رتبه 20 جهان شد، خاطرنشان کرد: هم اکنون با تلاش دانشمندان ایران و داده های ISI، جمهوری اسلامی ایران با تولید 17150 مقاله یعنی با تولید 006/2 درصد از کل تولید علم جهان و با یک پله صعود به جایگاه 19 دست یافته است. سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) ادامه داد: ایران با این تولید، فاصله خود را با ترکیه که تا 31 تیرماه سال جاری، 13156 مقاله تولید کرده بود کم کرد و سوئد را که در زمان یاد شده در جایگاه 19 تولید علم نشسته بود پشت سر گذاشت و موفق به احراز مقام 19 تولید علم جهان شد. این مقام مسئول خاطرنشن کرد: ترکیه تا این زمان با تولید 17741 مقاله در رتبه 18 تولید علم جهان قرار دارد، به عبارت دیگر این کشور تا این تاریخ تنها با 591 مقاله از ایران جلوتر است.
سهم ایالات متحده در این مورد 748 مقاله (362/4 درصد) است، سپس کشورهای کانادا، انگلستان، آلمان و استرالیا به ترتیب با 360 رکورد، 316 رکورد، 300 رکورد و 257 رکورد در مرتبه های دوم تا پنجم قرار دارند. علاوه بر این سایر کشورهای همکاری کننده به ترتیب از رتبه 6 تا 10 عبارت است از: مالزی، ایتالیا، فرانسه، اسپانیا و کره جنوبی و در مرتبه های 11 تا 15 کشورهای ترکیه، چین، هلند، سویس و هندوستان قرار دارند. مهراد در ادامه با بیان اینکه در بین رشته های دانشگاهی سهم رشته ها از نظر تولید علم متفاوت است، خاطرنشان کرد: علم مواد با 1030 مقاله (006/6 درصد از 17150 مقاله) در رتبه نخست قرار دارد. سپس، شیمی (چند رشته ای)، مهندسی برق و الکترونیک، مهندسی شیمی و مکانیک با تولید 990 مقاله، 859 مقاله، 825 مقاله و 760 مقاله به ترتیب در جایگاه 2 تا 5 تولید علم ایران نشسته اند، علاوه بر این رتبه رشته داروسازی و بیوتکنولوژی و میکروبیولوژی کاربردی 9 و 10 اعلام شده است. رئیس مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری با یادآوری این موضوع که مقاله های چاپ شده در مجلات معتبر بین المللی از پشتیبانی مالی و عمدتاً پژوهشی برخوردار بوده اند، ادامه داد: در این بین، 184 مقاله توسط دانشگاه تهران مورد حمایت مالی قرار گرفته و سهم حمایتی دانشگاه علوم پزشکی تهران 125 مقاله است. وی ادامه داد: دانشگاههای شیراز، تربیت مدرس، فردوسی مشهد، پژوهشگاه دانشهای بنیادی و دانشگاه علوم پزشکی شیراز به ترتیب از 100، 77، 72، 64 و 54 مقاله پژوهشی حاصل از پروژه های تحقیقاتی حمایت کرده اند، البته موضوع حمایت مالی آن چیزی است که در مقالات به ثبت رسیده و ممکن است این حمایت در تعدادی از مقالات دیگر درج نشده باشد که لازم است از سوی نویسندگان رعایت شود.